ការណែនាំអំពី Python

គោលបំណង

• ដំឡើង Python 3.x និង VS Code លើម៉ាស៊ីនរបស់ខ្លួន
• សរសេរកម្មវិធី Python ដំបូង ដោយប្រើ print()
• យល់ពីគោលការណ៍: សរសេរតែ 3–5 បន្ទាត់ជាមុន រួចទើបបន្ថែម
• បង្ហាញទិន្នន័យលក់ (name, sell, cost, qty) ជា text

Demo Code

# មេរៀន 1: print() — បង្ហាញទិន្នន័យលក់
print("=== របាយការណ៍ទិន្នន័យលក់ ===")
print("ឈ្មោះទំនិញ: ទំនិញ A")
print("ថ្លៃលក់ (sell):", 5000)
print("ថ្លៃទិញ (cost):", 3000)
print("បរិមាណ (qty):", 10)

Output

លំហាត់ (Practice)

print("ឈ្មោះទំនិញ: ទំនិញ B")
print("ថ្លៃលក់ (sell):", 8000)
print("ថ្លៃទិញ (cost):", 5000)
print("បរិមាណ (qty):", 5)

print("ចំណូល = ថ្លៃលក់ x បរិមាណ")
print("ចំណូល =", 5000, "x", 10, "=", 50000)

print("ទំនិញ A — sell: 5000")
print("ទំនិញ B — sell: 8000")
print("ទំនិញ C — sell: 3000")

គោលបំណង

• យល់ពី variable (អថេរ) ជាអ្វី និងហេតុអ្វីប្រើវា
• ដាក់ឈ្មោះអថេរឲ្យបានច្បាស់ (snake_case)
• រក្សាទុកទិន្នន័យលក់ក្នុងអថេរ
• គណនាចំណូល (revenue) ពី sell និង qty

Demo Code

# មេរៀន 2: Variables — រក្សាទុកទិន្នន័យក្នុងអថេរ
name = "ទំនិញ A"
sell = 5000
cost = 3000
qty = 10

# គណនាចំណូល
revenue = sell * qty
total_cost = cost * qty
profit = revenue - total_cost

print("ទំនិញ:", name)
print("ចំណូល (revenue):", revenue)
print("ចំណាយសរុប (total_cost):", total_cost)
print("ប្រាក់ចំណេញ (profit):", profit)

Output

លំហាត់ (Practice)

name = "ទំនិញ B"
sell = 8000
cost = 5000
qty = 5
revenue = sell * qty     # 40000
profit = revenue - (cost * qty)  # 15000
print(name, "— profit:", profit)

revenue = 50000
profit = 20000
profit_margin = (profit / revenue) * 100
print("Profit Margin:", profit_margin, "%")
# Output: Profit Margin: 40.0 %

គោលបំណង

• ស្គាល់ប្រភេទទិន្នន័យ: str, int, float, bool
• ប្រើ type() ដើម្បីពិនិត្យប្រភេទ
• បម្លែងប្រភេទ: int(), float(), str()
• ស្វែងយល់ហេតុអ្វី input() ផ្តល់ str → ត្រូវបម្លែងទៅ int/float

Demo Code

# មេរៀន 3: Data Types + type() + Conversion
name = "ទំនិញ A"
sell = 5000
cost = 3000.0
qty = 10
is_available = True

# ពិនិត្យប្រភេទ
print(type(name))       # <class 'str'>
print(type(sell))       # <class 'int'>
print(type(cost))       # <class 'float'>
print(type(is_available))  # <class 'bool'>

# បម្លែងប្រភេទ (Type Conversion)
sell_text = "5000"
sell_number = int(sell_text)
revenue = sell_number * qty
print("ចំណូល:", revenue)

# float ទៅ string សម្រាប់បង្ហាញ
profit_margin = 40.0
print("Margin: " + str(profit_margin) + "%")

Output

លំហាត់ (Practice)

qty = "10"         # str
print(type(qty))   # <class 'str'>
qty = int(qty)     # បម្លែងទៅ int
revenue = 5000 * qty
print("ចំណូល:", revenue)  # 50000

# Error: can only concatenate str to str
# កែ: បម្លែង 5000 ទៅ str
print("sell: " + str(5000))
# ឬប្រើ comma:
print("sell:", 5000)

profit = 20000
revenue = 50000
profit_margin = (profit / revenue) * 100
print(f"Profit Margin: {profit_margin:.2f}%")
# Output: Profit Margin: 40.00%

គោលបំណង

• ស្គាល់ Arithmetic Operators: + - * / // % **
• ស្គាល់ Comparison Operators: == != > < >= <=
• ស្គាល់ Logical Operators: and or not
• គណនាពេញលេញ: revenue, total_cost, profit, profit_margin
• ប្រើ comparison ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ profit > 0 ឬអត់

Demo Code

# មេរៀន 4: Operators — គណនា + ប្រៀបធៀប
name = "ទំនិញ A"
sell = 5000
cost = 3000
qty = 10

# Arithmetic
revenue = sell * qty          # 50000
total_cost = cost * qty       # 30000
profit = revenue - total_cost # 20000
profit_margin = (profit / revenue) * 100  # 40.0

print(f"ទំនិញ: {name}")
print(f"ចំណូល: {revenue}")
print(f"ប្រាក់ចំណេញ: {profit}")
print(f"Margin: {profit_margin:.2f}%")

# Comparison
is_profitable = profit > 0
print(f"មានចំណេញ? {is_profitable}")    # True

# Logical
is_valid = sell > 0 and cost > 0 and qty > 0
print(f"ទិន្នន័យត្រឹមត្រូវ? {is_valid}")  # True

# ពិនិត្យ sell >= cost
if sell >= cost:
    print("ថ្លៃលក់ >= ថ្លៃទិញ ✓")
else:
    print("ថ្លៃលក់ < ថ្លៃទិញ (ខាត!)")

Output

លំហាត់ (Practice)

sell, cost, qty = 12000, 9000, 3
revenue = sell * qty         # 36000
total_cost = cost * qty      # 27000
profit = revenue - total_cost  # 9000
margin = (profit / revenue) * 100  # 25.0
print(f"Margin: {margin:.2f}%")  # 25.00%

margin = 25.0
high_margin = margin > 30
print("Margin > 30%?", high_margin)  # False

sell, cost, qty = 12000, 9000, 3
is_valid = sell > 0 and qty > 0 and cost >= 0
print("Valid?", is_valid)  # True

# ករណីមិន valid
sell2, cost2, qty2 = -100, 500, 2
is_valid2 = sell2 > 0 and qty2 > 0 and cost2 >= 0
print("Valid?", is_valid2)  # False

គោលបំណង

• ប្រើ input() ទទួលទិន្នន័យពីអ្នកប្រើប្រាស់
• បម្លែង input ទៅ int/float
• ផ្ទៀងផ្ទាត់ (validate): ពិនិត្យថាទិន្នន័យត្រឹមត្រូវមុនគណនា
• ប្រើ while loop ដើម្បីសួរម្តងទៀតបើទិន្នន័យខុស
• ដោះស្រាយ error ជាមួយ try/except

Demo Code

# មេរៀន 5: Input + Validation
print("=== បញ្ចូលទិន្នន័យទំនិញ ===")

# ទទួល name — ពិនិត្យមិនទទេ
while True:
    name = input("ឈ្មោះទំនិញ: ").strip()
    if name != "":
        break
    print("កំហុស: ឈ្មោះមិនអាចទទេបានទេ!")

# ទទួលលេខ — ពិនិត្យថាជាលេខ និង >= 0
def get_positive_number(prompt):
    while True:
        try:
            value = float(input(prompt))
            if value < 0:
                print("កំហុស: តម្លៃមិនអាចអវិជ្ជមានបានទេ!")
                continue
            return value
        except ValueError:
            print("កំហុស: សូមបញ្ចូលលេខត្រឹមត្រូវ!")

sell = get_positive_number("ថ្លៃលក់ (sell): ")
cost = get_positive_number("ថ្លៃទិញ (cost): ")
qty = int(get_positive_number("បរិមាណ (qty): "))

# គណនា
revenue = sell * qty
total_cost = cost * qty
profit = revenue - total_cost
margin = (profit / revenue) * 100 if revenue > 0 else 0

print(f"\n--- លទ្ធផល ---")
print(f"ទំនិញ: {name}")
print(f"ចំណូល: {revenue:,.0f}")
print(f"ចំណេញ: {profit:,.0f}")
print(f"Margin: {margin:.2f}%")

Output (ឧទាហរណ៍)

លំហាត់ (Practice)

def get_positive_qty(prompt):
    while True:
        try:
            value = int(input(prompt))
            if value <= 0:
                print("កំហុស: បរិមាណត្រូវតែ > 0!")
                continue
            return value
        except ValueError:
            print("កំហុស: សូមបញ្ចូលលេខគត់!")

if sell == cost:
    print("ដើមទុន = ថ្លៃលក់ — មិនមានចំណេញទេ")
elif profit > 0:
    print(f"មានចំណេញ: {profit}")
else:
    print(f"ខាត: {profit}")

try:
    sell = float(input("sell: "))
    print("sell =", sell)
except ValueError:
    print("កំហុស: សូមបញ្ចូលលេខ មិនមែនអក្សរ!")

គោលបំណង

• បង្កើត list សម្រាប់ទុកទិន្នន័យច្រើន
• ប្រើ for loop ដើរតាមធាតុនីមួយៗ
• គណនាសរុប (total) ដោយប្រើ loop
• ស្វែងរកតម្លៃធំជាងគេ
• ប្រើ len(), append()

Demo Code

# មេរៀន 6: List + for loop
names = ["ទំនិញ A", "ទំនិញ B", "ទំនិញ C", "ទំនិញ D", "ទំនិញ E"]
sells = [5000, 8000, 3000, 12000, 6000]
costs = [3000, 5000, 2500, 9000, 4500]
qtys  = [10, 5, 20, 3, 8]

# គណនាចំណេញនីមួយៗ
print(f"{'ទំនិញ':<12} {'Revenue':>10} {'Profit':>10} {'Margin':>8}")
print("-" * 44)

total_revenue = 0
total_profit = 0

for i in range(len(names)):
    revenue = sells[i] * qtys[i]
    tc = costs[i] * qtys[i]
    profit = revenue - tc
    margin = (profit / revenue) * 100 if revenue > 0 else 0

    total_revenue += revenue
    total_profit += profit

    print(f"{names[i]:<12} {revenue:>10,} {profit:>10,} {margin:>7.2f}%")

print("-" * 44)
print(f"{'សរុប':<12} {total_revenue:>10,} {total_profit:>10,}")

Output

ទំនិញ          Revenue     Profit   Margin
--------------------------------------------
ទំនិញ A         50,000     20,000   40.00%
ទំនិញ B         40,000     15,000   37.50%
ទំនិញ C         60,000     10,000   16.67%
ទំនិញ D         36,000      9,000   25.00%
ទំនិញ E         48,000     12,000   25.00%
--------------------------------------------
សរុប            234,000     66,000

លំហាត់ (Practice)

best_name = ""
best_profit = 0
for i in range(len(names)):
    revenue = sells[i] * qtys[i]
    profit = revenue - (costs[i] * qtys[i])
    if profit > best_profit:
        best_profit = profit
        best_name = names[i]
print(f"ចំណេញច្រើនបំផុត: {best_name} ({best_profit:,})")

avg_profit = total_profit / len(names)
print(f"ចំណេញមធ្យម: {avg_profit:,.2f}")
# 66000 / 5 = 13,200.00

names.append("ទំនិញ F")
sells.append(7000)
costs.append(4000)
qtys.append(6)
print("ចំនួនទំនិញ:", len(names))  # 6

គោលបំណង

• បង្កើត dict ដើម្បីផ្ទុកទិន្នន័យមួយទំនិញ
• បង្កើត list of dict សម្រាប់ទំនិញច្រើន
• Access ទិន្នន័យតាម key: item["sell"]
• ប្រើ for loop ជាមួយ list of dict
• រៀបចំទិន្នន័យជា structure ច្បាស់លាស់

Demo Code

# មេរៀន 7: dict — ទិន្នន័យរចនាសម្ព័ន្ធ
items = [
    {"name": "ទំនិញ A", "sell": 5000,  "cost": 3000, "qty": 10},
    {"name": "ទំនិញ B", "sell": 8000,  "cost": 5000, "qty": 5},
    {"name": "ទំនិញ C", "sell": 3000,  "cost": 2500, "qty": 20},
    {"name": "ទំនិញ D", "sell": 12000, "cost": 9000, "qty": 3},
    {"name": "ទំនិញ E", "sell": 6000,  "cost": 4500, "qty": 8},
]

# គណនារួចបន្ថែម field ថ្មី
for item in items:
    item["revenue"]    = item["sell"] * item["qty"]
    item["total_cost"] = item["cost"] * item["qty"]
    item["profit"]     = item["revenue"] - item["total_cost"]
    if item["revenue"] > 0:
        item["margin"] = round((item["profit"] / item["revenue"]) * 100, 2)
    else:
        item["margin"] = 0.0

# បង្ហាញ
print(f"{'ទំនិញ':<12} {'Revenue':>10} {'Profit':>10} {'Margin':>8}")
print("-" * 44)
for item in items:
    print(f"{item['name']:<12} {item['revenue']:>10,} "
          f"{item['profit']:>10,} {item['margin']:>7.2f}%")

Output

ទំនិញ          Revenue     Profit   Margin
--------------------------------------------
ទំនិញ A         50,000     20,000   40.00%
ទំនិញ B         40,000     15,000   37.50%
ទំនិញ C         60,000     10,000   16.67%
ទំនិញ D         36,000      9,000   25.00%
ទំនិញ E         48,000     12,000   25.00%

លំហាត់ (Practice)

best = items[0]
for item in items:
    if item["margin"] > best["margin"]:
        best = item
print(f"Margin ខ្ពស់បំផុត: {best['name']} ({best['margin']}%)")
# ទំនិញ A (40.00%)

total_rev = sum(item["revenue"] for item in items)
total_prof = sum(item["profit"] for item in items)
print(f"Total Revenue: {total_rev:,}")   # 234,000
print(f"Total Profit: {total_prof:,}")   # 66,000

items.append({
    "name": "ទំនិញ F",
    "sell": 7000,
    "cost": 4000,
    "qty": 6
})
print("ចំនួនទំនិញ:", len(items))  # 6

គោលបំណង

• យល់ពី function: ហេតុអ្វីត្រូវបំបែកកូដ
• បង្កើត function ជាមួយ def
• ប្រើ return ដើម្បីផ្តល់លទ្ធផលត្រឡប់
• សរសេរ compute_item(), compute_summary(), validate_item()
• ហៅ function ច្រើនដង (reuse)

Demo Code

# មេរៀន 8: Functions — បំបែកកូដឲ្យស្អាត

def validate_item(item):
    """ផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យ — return list of errors"""
    errors = []
    if not item.get("name", "").strip():
        errors.append("ឈ្មោះមិនអាចទទេបានទេ")
    if item.get("sell", 0) < 0:
        errors.append("ថ្លៃលក់មិនអាចអវិជ្ជមានបានទេ")
    if item.get("cost", 0) < 0:
        errors.append("ថ្លៃទិញមិនអាចអវិជ្ជមានបានទេ")
    if item.get("qty", 0) <= 0:
        errors.append("បរិមាណត្រូវតែ > 0")
    return errors

def compute_item(item):
    """គណនា revenue, total_cost, profit, margin"""
    item["revenue"]    = item["sell"] * item["qty"]
    item["total_cost"] = item["cost"] * item["qty"]
    item["profit"]     = item["revenue"] - item["total_cost"]
    if item["revenue"] > 0:
        item["margin"] = round((item["profit"] / item["revenue"]) * 100, 2)
    else:
        item["margin"] = 0.0
    return item

def compute_summary(items):
    """គណនា summary: total + best profit item"""
    total_rev  = sum(it["revenue"] for it in items)
    total_cost = sum(it["total_cost"] for it in items)
    total_prof = sum(it["profit"] for it in items)
    best = max(items, key=lambda x: x["profit"])
    return {
        "total_revenue": total_rev,
        "total_cost":    total_cost,
        "total_profit":  total_prof,
        "best_item":     best["name"],
        "best_profit":   best["profit"],
    }

# --- ប្រើ functions ---
items = [
    {"name": "ទំនិញ A", "sell": 5000,  "cost": 3000, "qty": 10},
    {"name": "ទំនិញ B", "sell": 8000,  "cost": 5000, "qty": 5},
    {"name": "ទំនិញ C", "sell": 3000,  "cost": 2500, "qty": 20},
    {"name": "ទំនិញ D", "sell": 12000, "cost": 9000, "qty": 3},
    {"name": "ទំនិញ E", "sell": 6000,  "cost": 4500, "qty": 8},
]

for item in items:
    errors = validate_item(item)
    if errors:
        print(f"កំហុស {item['name']}: {errors}")
    else:
        compute_item(item)

summary = compute_summary(items)
print(f"ចំណូលសរុប: {summary['total_revenue']:,}")
print(f"ចំណេញសរុប: {summary['total_profit']:,}")
print(f"ល្អបំផុត: {summary['best_item']} ({summary['best_profit']:,})")

Output

លំហាត់ (Practice)

def print_report(items, summary):
    print(f"{'ទំនិញ':<12} {'Revenue':>10} {'Profit':>10} {'Margin':>8}")
    print("-" * 44)
    for it in items:
        print(f"{it['name']:<12} {it['revenue']:>10,} "
              f"{it['profit']:>10,} {it['margin']:>7.2f}%")
    print("-" * 44)
    print(f"សរុប Revenue: {summary['total_revenue']:,}")
    print(f"សរុប Profit:  {summary['total_profit']:,}")
    print(f"ល្អបំផុត: {summary['best_item']}")

def validate_item(item):
    errors = []
    if not isinstance(item.get("sell"), (int, float)):
        errors.append("sell ត្រូវតែជាលេខ")
    if not isinstance(item.get("cost"), (int, float)):
        errors.append("cost ត្រូវតែជាលេខ")
    if not isinstance(item.get("qty"), (int, float)):
        errors.append("qty ត្រូវតែជាលេខ")
    return errors

def compute_average_margin(items):
    if not items:
        return 0.0
    total_margin = sum(it["margin"] for it in items)
    return round(total_margin / len(items), 2)

avg = compute_average_margin(items)
print(f"Margin មធ្យម: {avg}%")

គោលបំណង

• យល់ពី CSV format (Comma-Separated Values)
• ប្រើ csv.DictWriter ដើម្បីរក្សាទុក list of dict ទៅ CSV
• ប្រើ csv.DictReader ដើម្បីអាន CSV ត្រឡប់មក
• បម្លែង string ទៅ int/float ពេលអានពី CSV
• ពិនិត្យឯកសារជាមួយ os.path.exists()

Demo Code

# មេរៀន 9: CSV — រក្សាទុក និង អានទិន្នន័យ
import csv

items = [
    {"name": "ទំនិញ A", "sell": 5000,  "cost": 3000, "qty": 10},
    {"name": "ទំនិញ B", "sell": 8000,  "cost": 5000, "qty": 5},
    {"name": "ទំនិញ C", "sell": 3000,  "cost": 2500, "qty": 20},
    {"name": "ទំនិញ D", "sell": 12000, "cost": 9000, "qty": 3},
    {"name": "ទំនិញ E", "sell": 6000,  "cost": 4500, "qty": 8},
]

# === រក្សាទុកទៅ CSV ===
def export_csv(items, filename):
    fieldnames = ["name", "sell", "cost", "qty"]
    with open(filename, "w", newline="", encoding="utf-8") as f:
        writer = csv.DictWriter(f, fieldnames=fieldnames)
        writer.writeheader()
        for item in items:
            writer.writerow({
                "name": item["name"],
                "sell": item["sell"],
                "cost": item["cost"],
                "qty":  item["qty"],
            })
    print(f"រក្សាទុករួចរាល់: {filename} ({len(items)} ជួរ)")

# === អានពី CSV ===
def import_csv(filename):
    imported = []
    with open(filename, "r", encoding="utf-8") as f:
        reader = csv.DictReader(f)
        for row in reader:
            imported.append({
                "name": row["name"],
                "sell": float(row["sell"]),
                "cost": float(row["cost"]),
                "qty":  int(row["qty"]),
            })
    print(f"អានរួចរាល់: {filename} ({len(imported)} ជួរ)")
    return imported

# --- ប្រើ ---
export_csv(items, "report.csv")
loaded = import_csv("report.csv")

# បង្ហាញទិន្នន័យដែលអានបាន
for item in loaded:
    print(f"  {item['name']}: sell={item['sell']}, cost={item['cost']}, qty={item['qty']}")

Output

CSV ឯកសារ (report.csv)

លំហាត់ (Practice)

def export_full_csv(items, filename):
    fieldnames = ["name","sell","cost","qty","revenue","total_cost","profit","margin"]
    with open(filename, "w", newline="", encoding="utf-8") as f:
        writer = csv.DictWriter(f, fieldnames=fieldnames)
        writer.writeheader()
        for item in items:
            writer.writerow(item)

import os
filename = "report.csv"
if os.path.exists(filename):
    loaded = import_csv(filename)
else:
    print(f"កំហុស: រកមិនឃើញឯកសារ {filename}")

loaded = import_csv("report.csv")
for item in loaded:
    compute_item(item)  # ប្រើ function ពីមេរៀន 8
summary = compute_summary(loaded)
print_report(loaded, summary)

គោលបំណង

• បញ្ចូលចំណេះដឹងទាំង 9 មេរៀនចូលគ្នា ក្នុង project មួយ
• សរសេរកម្មវិធីដែលមាន menu (ផ្ទាំងជម្រើស)
• ប្រើ functions, validation, CSV export/import
• បង្កើត report ដែលអាចអានបានច្បាស់
• ត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ Assignment

Demo Code (សង្ខេប)

# មេរៀន 10: Mini Project — Data Profit Analyzer
import csv, os

# --- Functions (ពីមេរៀន 8 + 9) ---
def validate_item(item):
    errors = []
    if not item.get("name", "").strip():
        errors.append("ឈ្មោះទទេ")
    if item.get("sell", 0) < 0:
        errors.append("sell អវិជ្ជមាន")
    if item.get("cost", 0) < 0:
        errors.append("cost អវិជ្ជមាន")
    if item.get("qty", 0) <= 0:
        errors.append("qty ត្រូវតែ > 0")
    return errors

def compute_item(item):
    item["revenue"]    = item["sell"] * item["qty"]
    item["total_cost"] = item["cost"] * item["qty"]
    item["profit"]     = item["revenue"] - item["total_cost"]
    item["margin"]     = round((item["profit"] / item["revenue"]) * 100, 2) if item["revenue"] > 0 else 0.0
    return item

def compute_summary(items):
    total_rev  = sum(it["revenue"] for it in items)
    total_cost = sum(it["total_cost"] for it in items)
    total_prof = sum(it["profit"] for it in items)
    best = max(items, key=lambda x: x["profit"])
    return {"total_revenue": total_rev, "total_cost": total_cost,
            "total_profit": total_prof, "best_item": best["name"],
            "best_profit": best["profit"]}

def export_csv(items, filename):
    fields = ["name","sell","cost","qty","revenue","total_cost","profit","margin"]
    with open(filename, "w", newline="", encoding="utf-8") as f:
        writer = csv.DictWriter(f, fieldnames=fields)
        writer.writeheader()
        for item in items:
            writer.writerow(item)
    print(f"✓ Export រួចរាល់: {filename}")

def import_csv(filename):
    data = []
    with open(filename, "r", encoding="utf-8") as f:
        for row in csv.DictReader(f):
            data.append({"name": row["name"], "sell": float(row["sell"]),
                         "cost": float(row["cost"]), "qty": int(row["qty"])})
    print(f"✓ Import រួចរាល់: {filename} ({len(data)} items)")
    return data

def print_report(items, summary):
    print(f"\n{'='*54}")
    print(f"  របាយការណ៍ប្រាក់ចំណេញ (Profit Report)")
    print(f"{'='*54}")
    print(f"{'ទំនិញ':<12} {'Revenue':>10} {'Cost':>10} {'Profit':>10} {'Margin':>8}")
    print(f"{'-'*54}")
    for it in items:
        print(f"{it['name']:<12} {it['revenue']:>10,} {it['total_cost']:>10,} "
              f"{it['profit']:>10,} {it['margin']:>7.2f}%")
    print(f"{'-'*54}")
    print(f"{'សរុប':<12} {summary['total_revenue']:>10,} "
          f"{summary['total_cost']:>10,} {summary['total_profit']:>10,}")
    print(f"\nចំណេញច្រើនបំផុត: {summary['best_item']} ({summary['best_profit']:,})")
    print(f"{'='*54}")

# --- Sample Data ---
sample_items = [
    {"name": "ទំនិញ A", "sell": 5000,  "cost": 3000, "qty": 10},
    {"name": "ទំនិញ B", "sell": 8000,  "cost": 5000, "qty": 5},
    {"name": "ទំនិញ C", "sell": 3000,  "cost": 2500, "qty": 20},
    {"name": "ទំនិញ D", "sell": 12000, "cost": 9000, "qty": 3},
    {"name": "ទំនិញ E", "sell": 6000,  "cost": 4500, "qty": 8},
]

# --- Main Menu ---
print("=== Data Profit Analyzer ===")
print("A) ប្រើ Sample Data → គណនា → Export CSV")
print("B) Import CSV → គណនា → Report")
choice = input("ជ្រើសរើស (A/B): ").strip().upper()

if choice == "A":
    for item in sample_items:
        errors = validate_item(item)
        if errors:
            print(f"កំហុស {item['name']}: {errors}")
        else:
            compute_item(item)
    summary = compute_summary(sample_items)
    print_report(sample_items, summary)
    export_csv(sample_items, "report.csv")

elif choice == "B":
    fname = "report.csv"
    if not os.path.exists(fname):
        print(f"កំហុស: រកមិនឃើញ {fname}")
    else:
        loaded = import_csv(fname)
        for item in loaded:
            compute_item(item)
        summary = compute_summary(loaded)
        print_report(loaded, summary)
else:
    print("ជម្រើសមិនត្រឹមត្រូវ!")

Output (Option A)

=== Data Profit Analyzer ===
A) ប្រើ Sample Data → គណនា → Export CSV
B) Import CSV → គណនា → Report
ជ្រើសរើស (A/B): A

======================================================
  របាយការណ៍ប្រាក់ចំណេញ (Profit Report)
======================================================
ទំនិញ          Revenue       Cost     Profit   Margin
------------------------------------------------------
ទំនិញ A         50,000     30,000     20,000   40.00%
ទំនិញ B         40,000     25,000     15,000   37.50%
ទំនិញ C         60,000     50,000     10,000   16.67%
ទំនិញ D         36,000     27,000      9,000   25.00%
ទំនិញ E         48,000     36,000     12,000   25.00%
------------------------------------------------------
សរុប            234,000    168,000     66,000

ចំណេញច្រើនបំផុត: ទំនិញ A (20,000)
======================================================
✓ Export រួចរាល់: report.csv

លំហាត់ (Practice)

# ក្នុង menu បន្ថែម:
elif choice == "C":
    manual_items = []
    n = int(input("ចំនួនទំនិញ: "))
    for i in range(n):
        name = input(f"ឈ្មោះទំនិញ {i+1}: ")
        sell = float(input("sell: "))
        cost = float(input("cost: "))
        qty = int(input("qty: "))
        manual_items.append({"name": name, "sell": sell, "cost": cost, "qty": qty})
    for item in manual_items:
        compute_item(item)
    summary = compute_summary(manual_items)
    print_report(manual_items, summary)

# ក្នុង compute_summary បន្ថែម:
avg_margin = round(sum(it["margin"] for it in items) / len(items), 2)
# ក្នុង print_report បន្ថែម:
print(f"Margin មធ្យម: {summary['avg_margin']:.2f}%")

while True:
    print("\n=== Data Profit Analyzer ===")
    print("A) Sample Data  B) Import CSV  Q) Quit")
    choice = input("ជ្រើសរើស: ").strip().upper()
    if choice == "Q":
        print("លាហើយ!")
        break
    elif choice == "A":
        # ... (code Option A)
        pass
    elif choice == "B":
        # ... (code Option B)
        pass